BİD'ATLERDEN SAKINMAK

Müminlerin annesi -Ümmü Abdullah- Hz. Aişe (r.anha) şöyle dedi: Rasûlullah buyurdu ki; “Kim bizim şu işimize (dinimize) onda olmayan bir şey sokarsa o reddedilir.” (Müslim'in bir rivâyetinde) “Kim bir işi, yapmadığımız şekilde yaparsa o kabul olunmaz, reddedilir.” (Buhari-Müslim)

 Bid’at

"Ameller niyetlere göredir" hadisi, nasıl manevî ve ruhî bir ölçü ise; dinin korunmasında da bu hadis bir ölçüdür. Yapılan ibadetlerin ve faaliyetlerin kişiye bağlı olmadığını bunun bir dayanağının bulunması lazım geldiğini gösterir. Dini zahiri manada korur.

Niyet, nasıl ihlâsın ve takvanın ölçüsü ise bid’atten kaçınmak da amelin ölçüsüdür.

Bidâtın sözlük anlamı: "Sonradan ortaya çıkan şey" demektir.

Istılah manası: Hz. Peygamber ve Raşid halifeler zamanında olmayıp sonradan dine sokulan ameller, adetler...

Yerilen ve yasaklanan bid’at: Allah’ın dininde ve Peygamber’in bizim için seçip beğendiği şeriatinde; kendi hevâ ve hevesine göre bir şey icat etmek; dine uymayan, dinle, dinin emirleriyle çelişen, dinin genel kaidelerine ve esaslarına zıt olan bir şeyi ortaya koymaktır.

Bilhassa ibadetlerde, Allah ve Rasûlünün emretmediği bir ameli ihdas etmek veya ibadeti nefsine uygun hale getirmek yahut zamanın icabı diye mer'i işleyişe ters düşmemek için bazı değişiklikler yapmak bid’attir. Bu tür bid’at sahipleri kötü işler yapmaktadırlar. Yapılan iş, kötülüğü teşvik ve dinin aslını bozmaya yöneliktir.

İslâm’ın özünü bozmaya yönelik, ahlâkı dejenere etmeye matuf, insan fıtratını bozmak için ortaya atılan her şey bid’at hükmündedir. Bid’ati dar bir alana sıkıştırmak ve modern dünyada ihdas edilen yerli ve uluslararası din bozgunculuğunu görmeyerek küçük işlerle uğraşmak bid’ati anlamamaktır.

Bid’at, insanları Allah’tan ve Rasûlü'nün izinden uzaklaştıran her şeydir. Bunun siyasî, ahlâkî, ekonomik...tarafları vardır. Akitlerden siyaset biçimine kadar çok yönlü bir saptırmayla karşı karşıyayız, bunların tümü kötü bid’attir. Dinde olmayan bir şeyi dine sokmak, sünneti terk etmek veya değiştirmek bid'at olduğu gibi kötülüğün yayılmasına ses çıkarmamak da bid’attir.

Hz. Peygamber'in uygulamalarını-recm'i yalanlamak gibi- bu çağa uymuyor veya aklî değil diye reddetmek de bid’attir.

Konuyla ilgili İmam Kurtubi şöyle diyor: “Herhangi bir yaratığın ortaya koyduğu sonradan olan her bir şeyin ya şeriatte asıl bir dayanağı vardır veya dayanağı yoktur. Eğer şeriatte aslî bir dayanağı varsa o takdirde bu, Allah’ın ve Rasûlü'nün teşvik ettiği işlerin genel kapsamı içerisine girer. Bu da övgüye değer şeyler arasında sayılır. Hz. Ömer’in teravih namazını kast ederek- bu ne iyi bir bid’attir - şeklindeki sözü de bunu destekler. Her ne kadar Peygamber (s.a.v) bu namazı kılmış ise de o, bu namazı zaman zaman terk etmiş ve olduğu gibi sürdürmemiştir. Bu namazı kılmak için de cemaatin toplanmasını istememiştir.

Hz. Ömer’in bunu koruması ve kılmak üzere cemaati toplayıp bu işe onları teşvik etmesi de bir bakıma bid’attir. Ancak övülen ve övgüye değer bir bid’attir.
….

Derim ki: Aynı zamanda bu, Hz. Peygamber’in irad ettiği hutbesinde söylediği. “İşlerin en kötüsü sonradan ihdas edilenleridir ve her bir bid’at dalalettir.” (1) şeklindeki buyruğunun ifade ettiği mana da budur.” (2)

Yani bid'at-i hasene.

Cumhurun yolunu takip etmek bid’atlere karşı bizi korur. Sünnete sarılmak bizi muhafaza eder.

Kötülüğün işlendiği yerden uzak durmak, salih insanlara yakın durmak ve hayırlı işlerin işlendiği mekânlara devam etmek bid’atlere karşı sığınağımızdır.

Kâzım SAĞLAM

(1) Buhari, İtisam, 2
(2) el-Camiu li Ahkami’l-Kur’ân, 2/ 292-293

Twitter