PATANİ’NİN İSLÂM’LA TANIŞMASI

Patani, Tayland’ın işgalinden önce 50 bin kilometre karelik bir alana sahipti. İşgalden sonra ise Patanililer 16 bin kilometre karelik bir alanda yaşamaya başladılar. Bugün Patani halkının yaşadığı topraklar 4 eyaletten oluşmaktadır. Bu eyaletlerin isimleri; Yala, Naratiwat, Stol ve Songkhla’dır.

Diğer bölgelere Budist Tay hükümeti tarafından kuzey Tayland ve Bangkok’tan getirilen Siyamlar yerleştirilerek Müslümanlar göçe zorlandılar. Böylece bölgedeki demografik yapıyı bozmayı başardılar. Bugün 3,5 milyon Müslüman, kalan 4 eyalet nüfusunun %85’ini oluşturmakta. Fakat kentlerdeki ticaret ve devlet kademelerinde çalışanların tamamına yakını Budist Taylardan oluşmakta. Bölgenin %85’i Müslüman olmasına rağmen her tarafta çok büyük Buda tapınakları ve heykelleri doldurularak buraların bir Budist beldesi olduğu algısı oluşturulmakta.

Pondok Medreseleri

Bir zamanlar Güneydoğu Asya’nın ilim yuvası olarak bilinen ve tarihi 1500’lü yıllara dayanan Pondok medreseleri bölgede birçok âlim ve davetçinin yetişmesine ve çevre ülkelerde İslâm’ın yayılmasına vesile olmuştur. Patanililerin yüzyıllardır bütün baskılara rağmen Budistleşmemesinde, benliklerini korumasında ve kültürlerine son derece bağıl kalmasında en büyük pay halen Tay hükümetinden gizli olarak eğitimlerine devam eden Pondok medreseleri sayesindedir. İngilizlerin bölgeden çekilmesi ile Tayland hükümeti Patani’yi Budistleştirmek ve demografik yapısını bozmak için bölgede her türlü baskıyı uyguladı. Özelikle “İslâmcı terörist” yetiştiriyor bahanesi ile Pondok medreselerini kapatıp yerine Tay tarihini, dilini ve kültürünü öğreten okullar kurdu. Halkın tepkisin kırmak için de göstermelik İslâmî derseler koydu. Fakat tüm baskılara rağmen halkın medreselere sahip çıkması ile amacına ulaşamadı.

Tayland hükümetine bağlı askerler, Pondok medreselerine sık sık baskınlar düzenleyerek hocaları ve öğrencileri gözaltına alıyorlar. Hükümet Pondok medreselerini direnişçilerin kaleleri olarak görüyor ve medreselerin kapanması için elinden geleni yapıyor. Pondok medreselerinde eğitim veren hocalardan bazıları da faili meçhul bir şekilde öldürüldü. Patani’de İslâm’ı, Patani kültürünü, dilini ve tarihini öğretmenin bir bedeli var. Bundan dolayı Pondok medreselerinde eğitim veren hocalar hayatlarını ortaya koyuyorlar. Her türlü baskıya rağmen Pondok medreseleri varlıklarını sürdürmektedir. Patani’deki asimilasyona karşı diriliş ruhu bu medreseler sayesinde hep diri kalacaktır.

Patani Direnişi

Patanili Malay Müslümanlarla Budist Siyamlar arasındaki mücadele çok eski tarihlere dayanıyor. Özelikle 1902 yılında Patani’nin, Tayland hükümetine bırakılması ile mücadele daha da derinleşerek davam etti. Tayland hükümeti; stratejik öneme, zengin petrol rezervlerine ve değerli taşların bulunduğu madenlere sahip bu bölgeden ciddi ekonomik kazanımlar sağlamakta. 1932’de Tayland hükümeti, ülkedeki bütün İslâmî kurumların faaliyetlerini yasakladı. 1944’te ise Patani’de Müslümanlara karşı geniş çaplı bir imha hareketi başlatıldı. Patani Müslümanlarının liderleri, Budistler tarafından katledildi. Bu yıllarda Bulikor Samik bölgesinde 125 Müslüman aile diri diri yakıldı. Patanili Müslümanlar, uğradıkları saldırılar karşısında kendilerini korumak ve bağımsız bir devlet kurmak için örgütlendiler.

Bölgede, Tayland yönetimine karşı uzun soluklu bir direniş başladı. Patani halkının, yakın tarihteki sembol direniş lideri Hacı Sulong’dur. Patani halkının bağımsızlık mücadelesini dünya kamuoyunun gündemine getirmeyi başaran Hacı Sulong, işgalci Tayland yönetimine karşı askeri ve siyasi alanlarda verilen direnişi yönetti. Hacı Sulong’un amacı, ilk olarak Patani halkının dinî ve kültürel kimliğine yapılan müdahaleleri engellemek, daha sonra da Patani’yi bağımsız bir bölge hâline getirmekti. Hacı Sulong’un başlattığı direniş 1960’lardan sonra artarak devam etti.

1968’de Patani Birleşik Kuruluş Örgütü, Kebir Abdurrahman Tenvira tarafından kuruluyor. Kendisi onurlu bir mücadele verdi. Kebir Abdurrahman yakın tarihte Şam’da vefat etti. Başlattığı mücadele kaldığı yerden devam ediyor. Bugün Patani’de irili ufaklı birçok grup mücadele vermekte. Zaten bölge Müslümanlarının netice almamalarının sebeplerinin başında birliğin sağlanamaması ve ortak bir strateji belirlenememesi geliyor.

Bölgede direnişin artması ile Tayland askerleri, toplumda öne çıkan bütün önderleri tek tek infaz etmeye başladı. Özellikle 2004 yılının Nisan ayında Taylandlı askerler tarafından Patani’de iki saat içinde 108 insan öldürüldü. Bu insanların 32’si bir caminin içinde can verdi. Yine 2004 yılının Ramazan ayında 1300 Müslüman gözaltına alındı ve gözaltına alınan Müslümanların 28’i gördükleri işkenceler sonucu hayatlarını kaybettiler. Geçen yıl Hayrpaye köyünde Tayland ordusu tarafından desteklenen Budist milisler yatsı namazı vakti bir camiye girdiler ve caminin içindeki insanlara ateş açtılar. Bu olayda da 10 kişi öldü. Yapılan bu toplu katliamlar dışında her ay 10’larca kişi infaz ediliyor. Kimi evinden alınarak gözaltında infaz ediliyor, kimi yoldan, kimi evden çıkarken, kimi işten çıkarken hepsi de faili meçhullere kurban ediliyor. 2010 ile 2014 yılları arasında İHH İnsani Yardım Vakfı ile bölgeye yaptığım 4 ziyaret esnasında görüştüğüm aileler ve bölgedeki STK’lardan aldığım bilgiler ışığında Patani bölgesinde 5 binden fazla şehit aile var. Bunların çoğu 2000 sonrasında Tayland askerleri tarafından şehit edilenlerin aileleri. Bölgedeki 30 bin yetimin %80’i şehit çocuğu. Ailelerle yaptığım görüşmelerde, hepsi kaderine razı olmuş, kimseden hiçbir hak talep etmiyor. Allah böyle diledi ve oldu, bizim elimizden hiçbir şey gelmez, diyorlar.

Görüştüklerim arasından bir baba, 2 yaşındaki kızı ile trafikte seyir hâlinde iken infaz edilmiş. Şehidin kardeşi, anlattığına göre, olay mahalline vardığında küçük kızın da şehit olduğunu sanmış. Çocuğu baygın ve babasının kanı her tarafına sıçramış durumda bulmuşlar. Başka bir kadın, eşini evlendiklerinin ikinci gecesinde kaybetmiş. Bir başkası bir aylık hamile iken ve buna benzer yüzlerce hikâye…

Tay hükümeti şehit ailelerine hiçbir destek vermediği gibi bu ailelere yardım eden veya bunlarla alaka kuran herkesi kara listeye alarak başlarına olmadık çoraplar örüyor.

Vahdettin Kayğan