MEDENİYETİMİZ ÖNCE GÖNÜL İNŞA EDER

Gönlü esas alan hakikat medeniyetinin karakterinde trajedi yoktur. Yer yer acılar ve ölümler yaşanabilir fakat bu arızî ve dönemsel bir durumdur, öze taalluk eden aslî bir hâl değildir. Onda görülen acılar güldeki diken mesabesindedir. Aslolan ise diken değil güldür.

Hakikat medeniyetimiz, gönlü inşa ederken zihni de inşa eder. Zaten hakikatin temelinde gönül ve zihin birlikte yürür. Aralarında kopmaz bağlar vardır. Hakikatin ışığı kalpleri imar ederken zihinleri de imar eder. Ona ilim, irfan ve derunî bir boyut kazandırır. Zihni sahih bilgiyle donatır. Ona göre bilgi hakikate götüren en sağlam ve en sadık vasıtadır. Bu sahih bilgi zihin aurasında yuvalanır ve zihni tabiî bir hâle büründürür; sonrasında aklı ve insanı değiştirip dönüştürür.

Vahyî bilgiyle mücehhez zihinler, “aşkın âleme” rabt olur. Bilgiden bilginin kaynağına, ilmin sahibine doğru bir yolculuğa çıkar. Bu yolculuk hakikate muttali olmanın başlangıcıdır. Yol ve yolcu, bereketli bir nehrin mütemadiyen akışına benzer. Nehir aktıkça uzar, büyür, derinleşir ve sonunda yatağını bulur. Aktığı yerlere yeni hayatlar, medeniyetler getirir. Etrafında medineler/şehirler oluşturur. Hakikat medeniyeti ile bu medeniyete gönül vermiş medenî şahsiyetler tarihî süreç içinde bir şehir site devleti gibi vazifeler ifa ederler. İnsanlar, sahih bilgiyle mücehhez, hikmetli ve irfan ehli medeniyet mensuplarının halesinde bir ve beraber olarak idame-i hayat eylerler.

Gönül medeniyetinin karakterinde vahyin aydınlığı vardır. Bütün her şey bu aydınlıkta yunmuş arınmıştır. Bilgi, bilim, teknik, teknoloji, eşya, tabiat, zaman, mekân, şehir, kültür, “hars”, “umran” her şey bu tek ve parçalanamaz hakikatin aydınlığında şahsiyet kazanır. Ona göre her şey birbirlerinin mütemmim cüzleridir. Her şey bir insicam içindedir. İnsan denen varlık da bunların tam merkezindedir. Onun vazifesi insanı yani özü yani kalbi ve gönlü inşa edip hayatı fıtrata uygun ihya etmektir.

Gönül medeniyet inşacıları edindikleri vahyî bilgiyle insanı “zübde-i âlem” mertebesine yükseltir, çünkü muhatap oldukları hakikat bilgisi bunu söyler; batıl medeniyetler ise insanı sömürür, sömürgeleştirir ve onu derekelere sürükler. Emperyal duygularla fıtratta ve tabiatta onulmaz tahribatlar yapar. İnsanı ve nesli hakikat bilgisine göre inşa etmeden mekânlar kuranlar; kurdukları bu devasa mekânların, derekelere sürükledikleri “homo economicus” insanlar tarafından imha edildiklerini göreceklerdir. Bu mukadderdir. O zaman teknik ve edevat medeniyetleri hırdavat medeniyetine dönüşecektir. Bu da maddenin mana karşısındaki nihaî mağlubiyeti anlamına gelir.

Dolayısıyla bizim medeniyetimiz ile Batı ve/veya batıl medeniyetler arasında mahiyet ve tasavvur farkı vardır. Gönül medeniyetimiz “öte”leri esas kabul eder ama “bura”ları da ihmal etmez, maddenin imkânlarından istifade etmeyi bilir. Maddeyi mana ile biçimlendirir. Birini birine ezdirmez. Biri için diğerini yok saymaz. Var edilen her şeyi “var” kabul eder, ona hürmet duyar, ama amaçla aracı birbirine karıştırmaz. Her şeyi fıtratına uygun kullanır. Gönül/mana medeniyetimizin deruniliği, bütün mevcudata ilim, irfan, hikmet, adalet, fıtrat, ihsan ve ihlas penceresinden bakmasından neşet eder.

Gönül medeniyeti aşırılıklardan beridir. İnsana ve tabiata “vasatî” ölçülerle yaklaşır. Madde ile mana, beden ile ruh, dünya ile ahiret arasında bir denge tutturur. Ne madde ve bedeni yok sayıp bütünüyle mana ve ruha döner ne dünyayı hepten terk edip sadece ahirete yönelir. Çünkü gönül medeniyetimiz bir denge medeniyetidir. Hayatı ve insanı bu denge üzerine inşa eder.

Mustafa Gülali