İSLAM’DA CİHAD (SAVAŞ HUKUKU)

Amellerin en hayırlısı Allah yolunda yapılan cihaddır. Allah yolunda atılan her adım, onun rızası için tüketilen her nefes, onun muradını anlamak için yazılan ve okunan her satır, bir cehttir, bir çabadır. Kur’ân-ı Kerim’in birden çok yerinde tekrar edilen “Mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda cihad ediniz.” ibaresi, cihadın sadece savaştan ibaret olmadığını gösterir. Esasen cihad; gerek mal ile ve gerekse can ile olsun sırf Allah yolunda ve onun kelimesi en yüce olsun diye yapılan her türlü çabanın adıdır.

Cihadın fazileti başlı başına ele alınması gereken geniş ve önemli bir konudur. Bugün İslâm ümmetinin içinde bulunduğu zillet ve karşı karşıya bulunduğu en büyük musibet cihadın terkedilmiş olmasıdır. Ancak cihadın terkedilmesi ümmete ne kadar pahalıya mal olmuşsa yanlış yapılması da aynı şekilde çok pahalıya mal olmaktadır.

Can ile yapılan cihad yani Allah yolunda savaşmak; Müslümanların içinde bulunduğu şartlara göre farz-ı kifâye veya farz-ı ayn hükmünde olabilen bir ibadettir. Namaz, oruç, zekât ve hac gibi niyetinden başlamak üzere nasıl yerine getirileceği ilgili bir fıkhı vardır. Hiçbir ibadet fıkhı bilinmeden eda edilemediği gibi cihad da fıkhı ve hukuku bilinmeden eda edilemez.

Allah yolunda savaşmanın Müslüman idarecilerin belirleyeceği stratejisi, sosyal ve siyasal hedefleri vardır.

Cihad, ifsat için değil ıslah için yapılır; insanlara zorla İslâm’ı kabul ettirmek için değil, İslâm ile insanlar arasına konulan engelleri ortadan kaldırmak, davet ve tebliğin önünü açmak için yapılır, mazlumu koruyup zalime engel olmak, zulüm ve haksızlığa son vermek, fitneyi ortadan kaldırmak için yapılır.

Cihad savaşın olduğu bir bölgeye ölmeye veya şehit olmaya gitmek olmadığı gibi bu amel sadece kişinin kendisini ilgilendiren bir durum da değildir. Sonucuna göre kişinin ailesini yakınlarını, çevresini bölgeyi ve bütün İslâm ümmetini ilgilendirir. “Ben şehit olup kurtulayım benden sonrakiler ne olursa olsun.” mantığı cihadın ulvî hedefleri ile bağdaşmaz. Kişinin fizikî durumu, ahlâkı, eğitimi ve ruh haliyle savaşa hazır olması gerekir.

Niyeti sadece Allah rızası olsa bile şartlar ve zamana göre; kimlerle beraber, hangi sancak altında, ne zaman, nerede, kime karşı ve ne için savaşılacağının çok iyi bilinmesi gerekir. Cihadın diğer ibadetlerde olduğu gibi genel şartları yanında özel şartları da vardır. Örneğin annesi bakıma muhtaç olan bir sahabeye Allah Rasûlü cihada çıkmasına müsaade etmemiştir.

Haksız yere bir insanı öldürmeyi bütün insanları öldürmekle eş değer sayan, İnsan hayatına bu kadar değer veren bir dinin insanı gelişigüzel öldürmeye izin vermesi düşünülemez. İslâm, bir insanın ne zaman hangi durumlarda ölümü hak edip etmediğini açık delillerle orya koymuştur İslâm’ın savaş ile ilgili olarak vazettiği hukuku insanlığın bırakın ulaşması anlaması bile mümkün değildir.

“Ey akıl sahipleri, sizin için kısasta hayat vardır.” ayet-i kerimesinin üzerinde iyice düşünüldüğünde insanı yaşatmaya matuf bir hüküm ifade ettiği hemen anlaşılmaktadır.

İslâm’da savaş hukuku konusu bir makalenin sınırlarına sığmayacak kadar geniş ve önemli bir konudur. Bu sebeple yapılması gereken bu konuda daha önce yapılmış geniş çalışmalara müracaat edilmesidir.