GENÇLERLE İLETİŞİM

Gençlerle sadece öğüt ve nasihat içeren ifadelerle etkili bir iletişim kurmamız mümkün görünmemektedir.

Bugün anne- babaların en çok yakındıkları konunun başında genç olan çocuklarıyla sağlıklı iletişim kuramadıklarıdır. Aslında onlarla konuşmanın ne kadar zor olduğundan, çocuklarının kendileriyle hiçbir şey paylaşmadıklarından ve kendilerini neredeyse hiç dinlemediklerinden şikâyetçiler. Peki, ailelerin çocuklarıyla, yetişkinlerin gençler ile sağlıklı bir iletişim kurabilmesi için neler yapması gerekir?

Gençlerle iletişim kurmak, hassas bir çizgide yer alan ancak hepimizin doğru yöntemleri kullanarak başarması gereken bir beceri olarak görmek durumdayız. Bunu ancak sabırla ve düzenli çabayla başarabiliriz. Bunun için öneri olarak bazı yöntemleri şöyle sıralayabiliriz.

-Gençlerin fikirlerini, düşüncelerini, sıkıntılarını yargılamadan, eleştirmeden içtenlikle dinlemektir. Bakın dinlemek insanların kalbini kazanmada en etkili yöntemlerden biridir. Bugün modern çağda yaşayan insanın en temel psikolojik rahatsızlıklarından biri değer görmüyor olduğuna inanmak. Bireyin kendini değersiz görmesinin temel sebeplerinden biri, bireyin kendine ait duygu ve düşüncelerini samimiyetle dinleyen kimsenin olmayışıdır. İkna olmanız için şunu söylebilirim. Batı toplumunda yaşayan insanların yarısından fazlası hayatında bir defa da olsa psikiyatri servisinde danışmanlık hizmeti almaktadır. Psikolojik desteğe ihtiyaç duyan bu insanların en temel sorunları aslında basit bir eksikliğe dayanmaktadır.Bu eksiklik bireyin başkası tarafından anlaşılır olma isteğidir. Başarılı psikiyatrın el kitabından tavsiye, danışanı içtenlikle dinleyin, tedavinin %80 ‘i tamamlanmış olacaktır. İnanın peygamberleri en etkili iletişim uzmanı yapan yöntem, insanların düşünceleri ne kadar basit olursa olsun, onları içtenlikle dinlerlerdi. Çünkü dinlemek insana değer verdiğini hissettirmektir. İnsanları sadece dinleyerek kalplerini fethedebilirsiniz. Bugün ailesi tarafından yıkıcı eleştiriye maruz kalmadan, insafsızca yargılanmadan dinlenilmeyi isteyen genç bir nesil var. Emin olun siz çocuklarınızı samimiyetle dinlemeyerek, dışarıda veya sanal âlemde onları tuzağa düşürecek birçok sahtekâr kulak var. Yani kötü amacına ulaşabilmek için bir süreliğine çocuklarınıza, gençlere kulak vererek onları dinlediğini, anladığını ve değer verdiğini hissettirmeye çalışan yalancılar. Bu nedenle etkili bir iletişimde öncelikle gençleri samimiyetle dinleyelim. Aksi takdirde felakete sürükleyen bir durumla kar karşıya kalabiliriz…

-Ebeveyn ve yetişkinler olarak, bizlerde düşüncelerimizi, duygularımızı ve fikirlerimizi açık, samimi olarak gençlere iletmeliyiz. Etkili bir iletişimde önemli yöntemde güvenilir olmak. Dikkat edecek olursanız Allah’ın (c.c) peygamberlerinin sıfatlarından biride emanettir. Yani güvenilir olmaktır. Tüm insanlar inansın veya inkâr etsin peygamberleri emin sıfatıyla kabul etmişlerdir. Bizlere örnek olan Hz. Peygamberin en belirgin özelliklerinden biri de emin oluşlarıdır. Bizlerde sadece gençlerle iletişim kurarken değil, tüm çevremize güvenilir bireyler olduğumuzu ispatlamak durumundayız. Çünkü güvenilir ve dürüst olmak müslümanın vasıflarındandır. İletişimde etkili olmanın bir yolu da gençlere güvenilir olduğumuzu kanıksatmaktır. Çünkü insanlar ancak güvendiği kimselerle samimi iletişim kurarlar. Gerçekten günümüz gençlerin ebeveynlerinden ve yetişkinlerden şikâyetçi olduğu hususlardan biri kendilerine güvenilmediğini ifade etmeleridir. Her zaman şüpheci bir yaklaşımla gençlerle sağlıklı bir iletişim kurabilmemiz söz konusu olamaz.Şüpheyi ortadan kaldırmak ve güvenirliliğe dayalı bir iletişim sürdürebilmek için samimiyetle duygularımızı, fikirlerimizi ve beklentilerimizi açık ve net olarak ifade edebilmeliyiz…

-Gençler kendilerine sürekli nasihat veren, fikir beyan eden ve fikirleri yok sayılarak önlerine koyulan hedefleri çoğunlukla kabullenmemektedir. Bu nedenle bu tarz yaklaşımlar gençlerle etkili ve sağlıklı bir iletişimin önünde ciddi bir engel olarak durmaktadır.Gençlerin fikirleri her ne kadar bizlere çok mantıklı gelmez ise de, dinlenilmek ve onaylanmak istemektedirler. Bu nedenle bazı kararları özelliklede onların hayatını etkileyecek kararları birlikte almak, daha sağlıklı bir iletişime zemin hazırlayacaktır…

-Ebeveynlerin, yetişkinlerin en çok şikâyet ettiği durumlardan biri de gençlerin, kendilerine karşı gelmeleri, isyan etmeleri, söz dinlemiyor olmalarıdır. Aslında bu davranışların gelişimin bir parçası olduğu düşünülecek olursa bu dönemde daha etkili ve sağlıklı bir iletişim kurulabilir. Yetişkinlere olumsuz olarak görünen bu tarz davranışların, zamanın ruhuna da uyum sağlayarak bilişsel gelişimin bir parçası olarak kabul edilmelidir. Geçmişte hepimizin buna benzer davranışlar sergilediğini göz önünde bulundurabilir ve bunu kabullenebiliriz. Ancak burada önemli olan bu dönemde doğru yaklaşım ve etkili iletişimde bulunmaktır. Hz. Muhammed (sav) ergen dönemdeki gençlere güvenerek, birçok görev vermiş ve genç sahabeler de bu görevi hakkıyla yerine getirmiştir. Burada şöyle bir itiraz olabilir. Peygamber ve sahabenin yaşadığı zaman dilimiyle, yaşadığımız zaman arasında çok fark var. Evet, haklı olarak böyle bir itirazda bulunabilirsiniz. Ancak bugün yapılan psikolojik araştırmalar, bu yaştaki gençlere sorumluluk vererek, onların gelişimini sağlıklı yönde ilerlemesine yardımcı olabilirsiniz, sonucuna varmışlardır. Çocuklarınız ne kadar sorumsuz görünürse görünsünler, onlarla birlikte yapabileceği sorumluluklar belirleyerek, onları kanalize edebilirsiniz. İnanın en sorumsuz çocukların dahi birçok alanda başarılı olduğunu göreceksinizdir. Karşılıklı güven etkili iletişimde önemli bir yere sahiptir…

-Etkili iletişimde önemli teknikleri kullanın. İletişimde göz teması önemlidir. Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav) muhataplarını can kulağıyla dinlerdi. Onlarla göz teması kurar, tüm bedeniyle konuşan kişiye yönelirdi. Konuştuğu kişi bir çocuksa onun seviyesine iner, göz teması kurar ve cana yakın bir iletişimde bulunurdu. Bunun gibi birçok teknik daha sayabiliriz. Jestler, mimikler ve beden dili etkili iletişimde önemlidir. Ne kadar meşgul olursanız olun, işiniz sizin için ne kadar önemli olursa olsun, bunları bir kenara bırakıp, gençleri önemseyerek dinlediğinizi ve ilginizi belirtmeye çalışın.Ayrıca davranışlarınız söylemlerinizle çelişmemelidir. Sözleriniz ne kadar güzel olursa olsun, anlattıklarınız ne kadar doğru olursa olsun, önemli olan davranışlarınızla tutarlı olmasıdır. Beden diliniz ve sözleriniz uyum içinde olmalıdır. Etkili iletişim tutarsızlık üzerine kurulamaz…

-Gençlerle iletişim kurmak küçük çocuklarla iletişim kurmaya tamamen benzemez. Gençlerle iletişim kurmak çatışmaya, strese ve öfkeye neden olabilir. Bu durumun farkında olarak sağlıklı bir iletişim içerisinde olmaya dikkat etmek zorundayız. Zaman zaman bizlerde hata yapabiliriz. Bu durumlarda gençlerin yanında yaptığımız hatayı kabul etmeli, gerektiğinde özür dileyebilmeliyiz. Gerektiğinde hataların telafisi için onlarında fikirlerine başvurmalıyız. İnanın bu davranış ileride onlar için model olacak ve tüm hayatı boyunca diğer insanlarla iletişimde ihtiyaç duyulacak bir öğrenme olacaktır…

-Gençlerle sağlıklı bir iletişim zemini oluşturabilmek için onlara zaman ayırın. Onlarla hoşlanacakları aktiviteler planlayın. Unutmayın, dışarıda onları sürekli günaha çağıran ve hataya özendiren bir hayat var. Bu durumda ihtiyaç duydukları etkinlik ve faaliyetlere alternatifler bulmak zorundayız. Örneğin eğlence ve oyun gibi aktiviteleri dinimize uygun, günah içermeyen alternatiflerle karşılamak doğru bir yaklaşım olacaktır. İnsanların ihtiyaçlarını karşılayarak, onların sevgisini ve saygısını kazanabilirsiniz.Onlarla birlikte zaman geçirmek güvenlerini, saygısını ve sevgilerini kazanmamıza yardımcı olacaktır…

-Gençler ile etkili bir iletişimde olmazsa olmaz ilkelerden biri de sevgi dilinin kullanılmasıdır. Gençleri sevdiğinizi sık sık dile getirin. Gençlerin değişen kimlik arayışıyla çoğunlukla bir mücadele halinde olduklarını bilerek onlara sevildiklerini, değerli olduklarını hissettirmelisiniz. İnsanların en çok ihtiyaç duydukları manevi duygulardan biri de sevilmektir. Sevginin büyük bir güç olduğunu, dinimizin de tavsiye ettiği bir ilke olduğunu özümseyerek gençlere sevgiyle yaklaşın. Hz. Peygamber ; “Allah için sevmenin iman olduğunu belirttiğini’’ hatırlayın. Ayrıca “Allah için sevdiğinizi sevdiğinize söylemenin sünnet olduğunu” unutmayın.

- Gençlerle iletişimde empatik bir dil kullanın. Sen dili yerine, ben dilini kullanın. Çünkü sen dili suçlayıcı ve kırıcı bir üsluba neden olmaktadır. Örneğin, “Namazlarını neden kılmıyorsun? Neden günlük Kur’an okumuyorsun? Neden sorumluluklarını yerine getirmiyorsun?Sen zaten bir işe yaramazsın. Sen hep böylesin. Senden adam olmaz.” Demek yerine Namazını kılmadığını görüyorum. Bunun için önemli bir sorunun olduğunu anlıyorum.Bunun nedenini benimle paylaşabilirsin. Birlikte namazını düzenli kılma alışkanlığı kazanman için çözüm üretebiliriz. Gibi yapıcı bir ben dili kullanmak etkili iletişimde yararlı olacaktır.

-Gençlere uymasını istediğiniz kuralları, davranışları belirlerken birlikte karar verme sürecine aktif katılmalarına izin vermelisiniz. Evinizdeki uyku saatinden, tv izleme, kitap okuma gibi faaliyet düzenleme sürecine birlikte karar verebilirsiniz. Saat kaça kadar dışarıda olabileceği, kimlerle görüşmesinin uygun olabileceği gibi birçok konuyu birlikte konuşarak, onlarında fikirleri alınarak sonuçlandırılması yararlı olacaktır. Etkili ve sağlıklı bir iletişimde kural belirleme sürecinin birlikte yapılması önemli bir etkendir.

Bu konuda çok fazla yararlı bilgi olduğunu ifade edebilirim. Gençlerle sağlıklı bir iletişimin gerçekten çok önemli olduğunu unutmamanızı ve bu konuya gereken hassasiyeti göstermeniz gerektiğini söyleyebilirim. Birçok kaynak kitaptan, özellikle mutlak doğruların bulunduğu yüce kitabımızdan, kıyamete kadar bizlere model ve rehber olan Peygamberimizin hayatından faydalanabilirsiniz. Unutmayalım ki; Hz. Muhammed (sav) yaşlı kimselerden çok gençlere önem vermiş, dünya tarihinin yönünü değiştiren kutlu tebliğini gençler vesilesiyle tüm kâinata ulaştırmıştır. Allah’ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun…

GÖKHAN DURMAZ